Aile Üyeleri Olarak Neler Yapabilirsiniz?
1. Zorbalığa işaret edebilecek göstergelere karşı duyarlı olun.
Ebeveynler olarak çocuklarınızın okuldaki deneyimlerine tamamıyla hâkim olmanız mümkün değildir. Ancak çocuğunuzun duygu durumundaki, davranışlarındaki ve fiziksel görünüşündeki ufak detaylara karşı duyarlılık göstererek akran zorbalığını fark edebilir ve olabildiğince erken müdahale edebilirsiniz. Çocuğunuzun zorbalığa uğradığına dair bazı işaretler arasında, kıyafetlerinin ve diğer eşyalarının (çanta, kitap vb.) zarar görmüş olması, vücudundaki yaralar, okulda yalnız olması, okula gitmekten korkması, kâbuslar görmesi, üzgün/depresif görünmesi ve sessizleşmesi sayılabilir (Sampson, 2009). Diğer taraftan çocuğunuzun zorbalık davranışında bulunduğuna dair bazı göstergeler için ise yetişkinlere karşı saldırgan davranışlarda bulunması, diğer çocukları tehdit etmesi, kurallara uymada zorluk yaşaması, antisosyal davranışlar sergilemesi (hırsızlık, vandalizm) ve mağdurlar ile empati kurmakta güçlük çekmesi örnek verilebilir (Sampson, 2009). Bu göstergeleri fark etmeniz halinde çocuğunuzla konuşabilir ve gerekli adımların atılması amacıyla okul ile iletişime geçebilirsiniz.
2.Bakımverenler olarak davranışlarınız çocuğunuzun saldırganlık riskini artırabilir bu nedenle çocuğunuza karşı davranışlarınızı düzenleyebilirsiniz.
Çocuğun saldırgan davranışlarına sınır koymama ve fiziksel cezalandırma yöntemleri gibi ebeveyn davranışları çocuğun saldırganlık riskini artırmaktadır (Olweus, 1994). Bu riski azaltmak için aile üyelerini kapsayan kurallar oluşturabilir ve bu kuralları ev içinde kolaylıkla fark edilebilecek alanlara yapıştırabilirsiniz (Olweus, 2006). Söz konusu kuralları yapılandırırken kuralların olumlu sosyal davranışları teşvik edip olumsuz davranışlara sınır koyar özellikte olmasına dikkat ediniz. Çocuğunuz ile etkileşimlerinizde çocuğun kurallara uygun davranışlarını ödüllendirmelisiniz (övgü, takdir vb.) ancak çocuk kurallara uymadığı takdirde rahatsız edici bir sonuç ile karşılaşacağını bilmelidir. Bahsi geçen rahatsızlık aşırı düzeyde olmamalı ve rahatsızlık asla fiziksel cezalandırma ile sunulmamalıdır (Olweus, 2006).
3. Çocuğunuzun arkadaşlarını tanımaya özen gösterebilirsiniz.
Zorbalık gibi olumsuz davranışlar genellikle, ebeveynlerin fiilen orada bulunmadığı ya da ebeveynlerin çocuklarının davranışlarına dair bilgisinin yetersiz olduğu durumlarda gerçekleşmektedir (Olweus, 2006). Bu noktada çocuğunuzun kimlerle arkadaşlık ettiği ve okul ortamında neler yaptığına dair edindiğiniz bilgi, akran zorbalığını fark etmek ve buna karşı harekete geçmek için önemlidir. Bu bilgiye ulaşmak için çocuğunuz ve arkadaşları ile zaman geçirebilirsiniz (Olweus, 2006). Bu olumlu etkileşimler hem çocuğunuzun size karşı güvenini güçlendirebilir hem de onu daha yakından tanımanıza olanak sağlayabilir.
4. Çocuğunuzun saldırgan dürtülerini daha olumlu kanallara yönlendirebilirsiniz.
Zorbalık davranışına aktif bir biçimde katılan öğrenciler genellikle fiziksel olarak güçlü, hareketli ve diğerleri üzerinde kontrol sahibi olmak isteyen kişilerdir (Olweus, 1993, 1994; Salmivalli, 2014). Bu özelliklere sahip çocuklarınızı çeşitli spor ve sanat alanlarına yönlendirerek çocuklarınızın saldırgan eğilimlerini yapıcı bir şekilde kullanmalarına yardımcı olabilirsiniz (Olweus, 2006).
5. Okul ile iş birliği içinde olmaya gayret gösterebilirsiniz.
Öğretmenlerin öğrenci ile yaşadığı sorunlar genellikle aile ortamında ebeveynler tarafından da deneyimlenmektedir (Pişkin, 2002). Bu sebeple akran zorbalığına yönelik kapsamlı müdahalelerde ebeveynlerin katılımına önem verilmektedir (Olweus, 1993, 1994; Pişkin, 2002). Dolayısıyla, sürece dahil olarak sorunun etkili biçimde çözülmesine katkıda bulunabilirsiniz.